दुरितांचे तिमिर जावो...

विकास
 
"बलसागर आणि विश्वात शोभून राहू शकेल" अशा भारताचा ल. सा. वि. शोधण्यासाठी व्यवस्थापकीय दृष्टिकोनातून विचार करायचा झालाच तर तीन टप्प्यांत करावा लागेल;

भगीरथाचे वारसदार

जयेश जोशी
 
निसर्गाने सढळ हस्ताने दान दिलं असलं तरी विकासाच्या बाबतीत कोकण तसा मागासच राहिला. परंतु इथल्या लाल मातीत बहारदार शेती जरी फुलली नसली तरी परिस्थितीशी झगडून उत्तुंग उंची गाठणारी असंख्य नररत्ने मात्र जन्मास आली.

घराजवळ आलेले महाजाल

देविदास देशपांडे
 
युनिकोडच्या प्रसारामुळे महाजालाची व्याप्ती अनेकपटींनी वाढली हे मराठी आणि इंग्रजीतील ब्लॉग्जच्या वाढत्या संख्येवरून दिसून येतच आहे. मराठी किंवा कोणत्याही भारतीय भाषेत इंटरनेट वापरू इच्छिणार्‍या व्यक्तींना त्यामुळे खूपच फायदा झाला आहे.

विज्ञान आणि तत्त्वज्ञान यांच्यात फरक काय? (उंबेर्तो एको यांचे मत)

धनंजय
 
आपल्या अनुभवविश्वात असंख्य तपशील असतात. त्या सर्वांची काही व्यवस्था लावायची उर्मी आपणा सर्वांत असते. खरे तर अशी काही व्यवस्था लावली नाही, तर आपण किंकर्तव्यविमूढ होऊ.

ठरलं म्हणजे ठरलं!

आर्य चाणक्य
 
ठरलं म्हणजे ठरलं, वचन म्हणजे वचन (a promise is a promise ) !! ऑटोएक्स्पो २००८ या भारतातील वाहन आणि वाहन व्यवहार संबंधीत महामेळाव्यात एक लाखाची नॅनो जगासमोर सादर करताना, रतन टाटांनी काढलेले हे उद्गार आहेत. नॅनो बद्दल बरेच काही, लिहून बोलून झाले आहे. नॅनो हे रतन टाटांनी सत्यात आणलेले वाहन क्षेत्रातले दुसरे स्वप्न. पहिले कोणते?

फलज्योतिषाची वैज्ञानिक चाचणी

प्रकाश घाटपांडे
 
फलज्योतिषाला विज्ञानाचा पाया आहे का? हा सर्व जगभर बहुचर्चित विषय आहे. परदेशात याबाबत अनेक संशोधनेही झाली आहेत. पण भारतात आता अधिकृतपणे अशी पहिली संशोधन चाचणी सुप्रसिद्ध खगोलशास्त्रज्ञ डॉ. जयंत नारळीकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली तयार करण्यात आली. त्यामध्ये आयुका ही खगोलशास्त्राची भारतीय पातळीवरील संस्था, पुणे विद्यापीठाचा संख्याशास्त्रीय विभाग व महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समिती यांचा सहभाग होता.

रंग आणि संगीत

किरण देशपांडे
 
रंगाचा किंवा संगीताचा साक्षात्कार कोणत्या क्षणी कसा होईल हे सांगता येत नाही. एखादा नारिंगी सूर्यास्त पाहताना, एखाद्या पक्ष्याचे गाणे ऐकताना, चित्रकाराचे चित्र पाहताना किंवा जगजीत सिंगची सुंदर गझल ऐकताना!

कुसुमाग्रज, शांताबाई आणि कालिदास

राधिका
 
एकाच साहित्यकृतीचे दोन अनुवाद पाहिले की वाटते, त्यांत फरक असून असून कितीसा असणार? शेवटी आशय तर एकच आहे, तो आशय एकाच भाषेत लिहून लिहून किती वेगवेगळ्या शब्दांत लिहिणार?

न्यू मेक्सिकोचे प्रवासवर्णन

नंदन होडावडेकर
 
मेक्सिकोच्या सीमेला लागून असलेलं 'न्यू मेक्सिको' हे नैऋत्य अमेरिकेतलं एक राज्य. वैशिष्ट्यपूर्ण भौगोलिक स्थानामुळे स्पॅनिश, मेक्सिकन आणि रेड इंडियन संस्कृतींचा पडलेला प्रभाव आणि मुख्यत्वेकरून वाळवंटी आणि डोंगराळ भूभाग; या दोन गोष्टींमुळे इतर अमेरिकन राज्यांपेक्षा तसे निराळेच.

इराटोस्थेनिस आणि पृथ्वीचा परीघ

विनायक
 
कोपर्निकसपूर्वी पृथ्वी सपाट आहे, सूर्य पृथ्वीभोवती फिरतो इतकेच नव्हे तर पृथ्वी स्थिर असून सर्व विश्व (ग्रह - तारे) तिच्याभोवती फिरते अशा अज्ञानमूलक, भ्रामक, कल्पनाच रूढ होत्या याबद्दल सर्वांचे एकमत दिसते. खगोलशास्त्राच्या इतिहासाचा आढावा घेतला तर वस्तुस्थिती बरीच वेगळी असल्याचे लक्षात येते. इसवीसनापूर्वी जे खगोलशास्त्रज्ञ झाले त्यात ऍरिस्टार्कस ऑफ समोस (इ. स. पू. ३१० - २२०) आणि इराटोस्थेनिस (इ. स. पू. २७६ - १९४) यांची नावे प्रामुख्याने घ्यावी लागतात.

बोली भाषेला जपले पाहिजे!

प्रा. डॉ. दिलीप बिरुटे
 
भाषा आणि बोली हे एकमेकांच्या साह्याने प्रवास करणारे भाषिक आविष्कार आहेत. समाजातील बहुविध संस्कृतींना जोडणारा एक अनुबंध आहे, म्हणून त्याचे स्वरूप वेगवेगळे असले तरी प्रमाणभाषेपासून बोलीला वेगळे करता येणार नाही.

वर्ल्ड ट्रेड सेंटर बिल्डिंग क्र. ७

चित्रा
 
अमेरिकेतील वर्ल्ड ट्रेड सेंटरच्या दोन टोलेजंग इमारती आणि ९/११ चे अतिरेकी हल्ले हे आंतरराष्ट्रीय घडामोडींची बातमी ठेवणार्‍यांच्या स्मरणात असेलच. पण ज्यावेळी ह्या दोन इमारती कोसळल्या, त्याच्याच नंतर काही तासांमध्ये जवळ असलेली एक दुसरी इमारत म्हणजे वर्ल्ड ट्रेड सेंटर इमारत क्र. ७ पडली ते आता काहीसे विस्मृतीत गेले आहे.

पुस्तक परिचय- फलज्योतिष शास्त्र की अंधश्रद्धा?

प्रकाश घाटपांडे
 
पाश्चात्य जगतात गेल्या ३०-४० वर्षांत फलज्योतिषावर जे प्रचंड संशोधन झाले,त्याची फारच थोडी कल्पना मराठी वाचकांना असेल. ती कल्पना त्यांना यावी आणि या वादग्रस्त विषयाकडे पहाण्याचा आधुनिक दृष्टीकोन कसा आहे हेही त्यांना समजावे, या उद्देशाने हा अनुवाद यशोदा भागवत यांनी करून मराठी भाषेच्या शास्त्रीय विभागात फार मोलाची भर घातली आहे.

एक डॉलरचे रहस्य

प्रियाली
 
एक डॉलरच्या नोटेच्या एका बाजूस संयुक्त संस्थानाचे पहिले अध्यक्ष जॉर्ज वॉशिंग्टन यांचे चित्र असून दुसऱ्या बाजूस अमेरिका किंवा अमेरिकन इतिहासाशी दूरवर संबंधीत नसणारा एक वर्तुळाकार शिक्का आहे.या वर्तुळात एक इजिप्शियन पिरॅमिड दिसते. हे पिरॅमिडही पूर्ण नाही. मध्येच कापलेले आहे. त्याच्या शिखरावरील भागात एक प्रकाशमान डोळा असून पायथ्याशी रोमन आकडे दिसतात. पिरॅमिडच्या वर आणि खाली लॅटीन भाषेतील मजकूर आहे.

नातवाच्या जगात (भाग १: मोबाईल)

ऋषिकेश
 
"हे बघा आजोबा, इथे जे बटण असतं ना त्याने मोबाईल चालू करता येतो. आणि तेच बटण दाबलं की बंद! "
बेट्याने अगदी बेसिकपासून सुरवात केली.

तर्कक्रीडा

य. ना. वालावलकर