या कवितेवर रसग्रहणात्मक असे काही लिहण्यासारखे नाही. गेल्या २५-३० वर्षांत अनेकदा माझ्या मित्र मंडळीत या कवितेची फर्माइश झाली आहे व ऐकणारे १० असोत कीं शंभर, शेवटच्या कडव्यात सर्वजण श्वास रोखून, इतके नि:स्तब्ध झालेले असतात कीं जवळजवळ एक मिनिट सर्वत्र सन्नाटा असतो, दाद द्यावयालासुद्धा कोणी शुद्धीवर नसते म्हटले तरी चालेल. डोळे ओले न झालेली एकही व्यक्ती नसावयाची. ही मोहिनी कशाची? आयुष्यात एखादीच घडणारी घटना,त्यावेळीं तीचे न कळलेले मह्त्व, परत तो क्षण येणे नाही याची पूर्ण जाणीव, व अशा असहाय्य जीवनात नेहमीचे अटळ जगणे, ही त्या गणिकेची शोकांतिका, सर्वांना सुन्न करून सोडते. पण ही शोकांतिका गणिकेची आहे का ?

अत्यंत रेखिव शब्दात गदिमांनी हे गणिकेचे शब्दचित्र (शब्दशिल्प हा जास्त चांगला पर्याय?) रेखाटले आहे. पान नखलणे हा शब्दप्रयोग मी इथे पहिल्यांदीच वाचला (नंतर पुरुषोत्तम पाटीलांच्या पाहुणेरमध्ये). रतिक्लांत हा शब्द खरा म्हणजे अस्सल संस्कृत, पण इथे कसा चपखल बसतो. दुमडलेला गालिचा, अंग सैल टाकलेली पैंजणे, थरथरणारी स्वरवेल, अधरफुलांचे ओले, मृदुल पराग, अनमोल ओपुनिया जगणारे प्राण, आणि हा खुळ्या प्रीतिचा खुळा सन्मान आहे ही जाण, किती उदाहरणे देणार ? सर्वांना जवळ पोचणारी उपमा द्यावयाची तर दक्षिणेतील मंदिरांमधील घोटीव शिल्पांचीच. तरीही ही कविता, ही व्यथा, गणिकेची नाही. ती आहे स्वत: कवीची !

गदिमा. मराठीतीलच नव्हे तर आधुनिक भारतीय भाषांमधील एक श्रेष्ट कवी. आपल्याला ही एक दैवी देणगी मिळाली आहे याचे त्यांना पुरेपुर भान होते. आणि ही खंत होती की "चित्रपटांसाठी, रेडिओसाठी इच्छेने, अनिच्छेने आपण लिहित आहोत. हे अतीच होत आहे. परमेश्वराने दिलेल्या दुर्लभ शक्तीचा विनियोग आपण असा का बरे करत आहोत? स्वानंदसुखासाठी लिहणे वेगळे आणि हे मागणी आहे म्हणून लिहणे वेगळे! खूप खूप लिहण्याने या लेखन शक्तीला घेरी येत आहे. गणिकेचा देह आणि कला यांचा विक्रय करणारा व्यवसाय आणि आपला पुरवठ्याप्रमाणे काव्य पाडण्याचा व्यवसाय यात काहीतरी दाहक साम्य आहे." या हळव्या टोचणीतून जन्माला आला "जोगिया".

इथे आपल्याला ही कविता ऐकता येईल